De Hortus Botanicus in Utrecht

Wat een fantastisch weer is het de laatste dagen. Alle reden om erop uit te gaan. Gezien mijn activiteiten van de laatste dagen maar eens in de buurt gebleven. We hebben gepicknickt in de Hortus van de Universiteit Utrecht. Roos komt daar dikwijls maar voor mij was het de eerste keer. Met de museumjaarkaart heb je daar vrij toegang. Prima plek om te verblijven: geen hondenstront, overal bankjes en  prachtige beplanting overal. Het meeste indruk maakte de diverse biotopen die waren gecreëerd in de beperkte ruimte die er was. Maar ook een uitgebreid insectenhotel voor wilde bijen en wespen. In de schuilhut (voor de regen) waren plaatjes met de namen van de meest voorkomende vogels in NL. Kwam mij bekend voor na de excursie/wandeling van gisteren met Ab in het Deelerwoud. Ook de inheemse planten kwamen me hier en daar behoorlijk bekend voor door alle lessen van mijn oude vader en van Ab. Ik had niet gedacht dat ik me nog eens zou gaan verdiepen in die taxonomie maar inmiddels heb ik de CD's met vogelgeluiden binnen en ben ik bezig met de meest voorkomende te proberen thuis te brengen en te onthouden; valt niet mee.

Helaas had ik geen fototoestel bij me, maar ongetwijfeld ga ik binnenkort weer naar deze oase, zo vlakbij onze woonstede om deze leemte te vullen.

Het Deelerwoud

Geelgors

Vandaag met Ab gewandeld in het Deelerwoud bij de Hoge Veluwe; opnieuw een mij onbekend maar prachtig gebied. We gingen apevroeg op weg; om 6 uur zou Ab mij ophalen dus stond hij al om 5.50 uur bij mij voor de deur. Ab had de zon op zien komen; ik niet, want na de drukke dag van gisteren in Friesland was ik er zelf verbaasd over dat ik 5 minuten voor de wekker, d.w.z. om 5.25 uur uit mezelf wakker werd.

We gingen zo vroeg weg omdat dan de kans dat we herten te zien zouden krijgen het grootst was. En inderdaad, we hebben uiteindelijk alle drie de in NL voorkomende hertensoorten waargenomen: eerst een koppeltje damherten en vervolgens een enorme bok van het edelhert en tot slot een ranke ree hinde. Maar dat was niet alles; Ab had mij de laatste keer bij ons bezoek aan het Kootwijkerzand al behoorlijk enthousiast gemaakt voor een verrekijker. Mijn bezwaar betrof vooral het de hele dag sjouwen met zo'n zwaar ding op je borst. Vandaag zou ik de kijker de hele dag dragen en gebruiken. 

Hinde van het ree (foto van Internet)

Dat eerste viel mee maar dat laatste is een openbaring; er gaat een nieuwe wereld voor je open wanneer je inzoomt op een vogel of een insect. Zo zag ik voor het eerst een koekoek; je hoorde het kenmerkende geluid dat duidelijk afkomstig was van een boom in de verte. De koekoek was goed zichtbaar en ik kon zien hoe hij verjaagd werd door een andere vogel; had ik nog nooit gezien. Maar ook de geelgors en de roodborsttapuit lieten zich zien; tropisch aandoende vogels in het wild. Ab was een goede leermeester; hij leerde mij diverse plantenspecimina en geluiden van vogels; hij kent veel insecten van naam en leert mij op verschillende aspecten te letten; een vossedrol met insectenschildjes, vegetatieverschillen. Zelfs op de terugweg maakte hij mij opmerkzaam op de grote hoeveelheid zoutminnende plant: Engels gras. Het tijdens de winter gebruikte zout schept het milieu voor deze plantensoort die aldus Ab veel voorkomt in de Slufter op Texel. Ga ik ook maar eens bekijken binnenkort! En voor die kijker ga ik om.

Hoe Homeros verscheen in Jorwerd

Kerk van Jorwerd

Natuurlijk een persiflage op de naam van het interessante boek van Geert Mak, Hoe God verdween uit Jorwerd. Bij de boeken die ik op de e-reader heb geladen was ook dit bekende boek van Geert Mak en ik heb het met veel genoegen gelezen. De veranderingen van dit doorsnee Friese, eeuwen door landbouw gedreven dorpsleven, heeft hij van binnenuit kunnen beschrijven. Voor mij was het uiteindelijk een goed voorbeeld in het kader van de chaos theorie dat een complex systeem zich onder veranderde omstandigheden uitstekend weet aan te passen; anderzijds was het ook wel een bijzonder treurige geschiedenis als je zo duidelijk geïllustreerd ziet hoe het klassieke boerenleven volledig is verdwenen.

Gais voor haar huis was aan het sorteren

Het epos over Jorwerd van de hand van Geert Mak is een duidelijk voorbeeld van "oral history"; de verhalen werden opgetekend uit de monden van degenen die dit daadwerkelijk allemaal zelf hadden beleefd of nog feitelijkheden kenden uit dit verleden. Een beetje zoals de klassieke verhalen waarschijnlijk ook tot stand zijn gekomen; men vertelde elkaar kenmerkende verhalen en die werden door professionele verhalenvertellers tot één geheel gesmeed en aan de volgende overgeleverd. Het mooiste voorbeeld daarvan zijn natuurlijk de Ilias en Odysseia van Homeros.
Het boek van Geert Mak vond ik zo aangrijpend dat ik Jorwerd ook daadwerkelijk wilde gaan zien en zo ging ik vandaag, zaterdag met m'n dalvrij abonnement naar Friesland, station Mantgum tussen Sneek en Leeuwarden. Jorwerd kon ik vanuit de trein al zien liggen; klein dorp met een Romaanse kerk uit de 8e eeuw. Iedereen groette vriendelijk en al snel was ik bij het café, "Het wapen van Baarderadeel", zoals bekend onder de lezers, het sociaal centrum sinds vele decennia.
Eigenlijk was ik al heel snel uitgekeken, zo klein is het dorpje toen ik (in het Fries) werd aangesproken door een oudere dame die voor haar huis was zat te sorteren.

Gais voor het huis waar haar man vroeger het
schildersbedrijf had gevestigd

Zij stelde zich voor als "Gais", dus enthousiast vroeg ik of zij de Gais uit het boek was. En dat bleek het geval. Zij vertelde mij honderduit over Jorwerd, met name over de kerk en over het instorten van de toren in 1951 waarbij de slagerij, vlak achter de kerk slechts heel licht werd beschadigd. Zij was, net als ik, altijd erg geïnteresseerd geweest in de oude verhalen die zij vooral hoorde van haar Beppe; zij toonde mij ook een oude foto van haar Beppe als jonge kordate vrouw.  De verhalen van haar Beppe; een typisch geval van "oral history", van meer dan een eeuw geleden. Gais liep nog met mij mee door het dorp en vertelde mij verhalen bij de verschillende huizen. Ik denk met veel warmte terug aan deze ontmoeting.

Kornwerderzand

Eén van de kazematten van het complex bij Kornwerderzand

Deze week was ik met mijn broer Henk en een voormalige buurman van mijn ouders, Kees naar het kazemattenmuseum bij Kornwerderzand, het Masada van het NLse leger tijdens WO II. Zonder eigen verliezen wist het met zeer zwaar beton versterkte bunkercomplex de aanvallen van het Duitse leger te weerstaan. De Duitse soldaten konden daardoor niet optrekken over de afsluitdijk. Na enkele dagen van gevechten moest de commandant echter capituleren vanwege het zware bombardement op Rotterdam. Met grote tegenzin hebben de manschappen zich toen overgegeven en de wapens ingeleverd.
Het zijn vooral de betongieters en ijzervlechters geweest die dit staaltje van verdedigingsvernuft hebben vormgegeven. Uit de teksten in het museum begreep ik dat het ministerie van defensie onvoldoende financiering had maar dat het vanwege financiering door het ministerie van Waterstaat was dat deze egelstelling zo sterk kon worden uitgevoerd. Het was zo sterk dat in een kazemat bij een voltreffer met een vliegtuigbom van 500 kg niet eens het licht uitviel!
Maar ons bezoek kenmerkte zich toch vooral door gezellig met z'n drieën praten over vroeger. In de verschillende fasen van ons leven hadden we mijn ouders goed gekend. Kees heeft meer dan 20 jaar naast hen gewoond en mijn10 jaar jongere broer heeft hen vooral in hun middelbare leeftijdsjaren gekend terwijl ik hen natuurlijk veel jonger maar ook langer heb gekend. En zo keuvelden we wat af op die hete dag daar aan het puntje van Friesland. Lekker en gezellig daggie!